W tym miesiącu będzie sporo o dinozaurach.
W ostatnich dekadach paleontologia przeszła głęboką transformację. Michael J. Benton – jeden z najbardziej wpływowych współczesnych paleontologów – podejmuje próbę podsumowania tej rewolucji i... Nieczęsto zdarza się, by po zamknięciu jednej genialnej książki w tak wąskiej dziedzinie jak paleontologia, niemal natychmiast trafić na drugą, która nie tylko uzupełnia, ale i poszerza poruszone tematy. Tak właśnie poczułem się, sięgając po „Dinozaury odkryte na nowo” Michaela J. Bentona po lekturze „Ery dinozaurów” Steve’a Brusatte'a – i muszę przyznać: to absolutny must-read dla każdego zainteresowanego ewolucją dinozaurów i tym, jak rewolucja technologiczna odmieniła całą paleontologię.
Brusatte napisał pasjonującą, błyskotliwą syntezę historii dinozaurów – od ich pojawienia się, przez złoty wiek, aż po dramatyczny kres. To książka, która porywa, ale pozostawia czytelnika z naturalnym niedosytem: „Jak doszliśmy do tych wszystkich wniosków? Skąd właściwie wiemy, jak wyglądały pióra, kolory, tryby życia dinozaurów?”. I tutaj właśnie wkracza Benton.
„Dinosaurs Rediscovered” to dla mnie swoista kontynuacja „Ery dinozaurów” – książka o tym „jak” i „dlaczego”. Zamiast typowej opowieści o dinozaurach, Benton zabiera nas za kulisy warsztatu naukowego. To opowieść o rewolucji technologicznej, która na naszych oczach zmieniła paleontologię w dynamiczną i nowoczesną naukę na miarę XXI wieku. Tomografia komputerowa, badania izotopowe, analizy śladowych pigmentów, a nawet symulacje komputerowe ruchu czy głosu wymarłych zwierząt – Benton tłumaczy każdy z tych przełomów z fascynującą precyzją.
To, co najbardziej mnie urzekło, to naukowa szczegółowość nieprzytłaczająca jednocześnie czytelnika. Brusatte doskonale zarysował zmiany w rozumieniu ewolucji dinozaurów, ale to Benton rozbiera je na czynniki pierwsze i prowadzi przez proces: od odkrycia kości, przez analizę mikroskopową, aż po komputerowe rekonstrukcje. Gdy Brusatte przedstawia najbardziej spektakularne efekty – jak odkrycie upierzenia czy przełomy w filogenezie – Benton odpowiada naukowym backstage’em: wyjaśnia, kto, kiedy i jak to odkrył, oraz na czym polegały kluczowe metodologiczne zmiany.
Podczas lektury „Ery dinozaurów” wielokrotnie łapałem się na tym, że chciałbym wiedzieć więcej o narzędziach, które pozwoliły zrekonstruować barwy czy zachowania. „Dinosaurs Rediscovered” to właśnie książka odpowiadająca na takie pytania. Jest jak podręcznik nowoczesnej paleontologii pisany przystępnym językiem, ale bez kompromisów naukowych.
Przyznaję, entuzjazm paleontologa mi się udzielił!
Benton nie tylko świetnie tłumaczy, ale także zaraża pasją. Widać, że sam był uczestnikiem tej naukowej rewolucji, a jego opowieści z wykopalisk, laboratoryjnych sporów i przypadkowych odkryć działają inspirująco. To książka, która wciąga nie tylko informacją, ale także emocją – i to emocją rzetelnego badacza.
Dla wszystkich, którzy po „Erze dinozaurów” odczuwali głód wiedzy, „Dinosaurs Rediscovered” to nie tylko uzupełnienie, ale naturalny, logiczny krok dalej. Obie książki razem tworzą znakomity przewodnik po współczesnej paleontologii – pierwszy tom to fascynująca panorama wielkich zmian, drugi to precyzyjny klucz do zrozumienia, jak i dlaczego te zmiany się dokonały.
Jeśli fascynują cię nie tylko dinozaury, ale i sama nauka o nich, ta książka jest obowiązkowa. Nie tylko nie zawodzi – ona wręcz otwiera nowy rozdział.
Dla mnie: 10/10, książka, do której wracam i którą polecam każdemu młodemu (i nie tylko) pasjonatowi paleontologii.
Z prawdziwą przyjemnością sięgnęłabym po książkę, która w podobny sposób jak „Dinosaurs Rediscovered” przedstawiłaby polską paleontologię – jej historię, współczesne odkrycia i znaczące postaci. Marzy mi się publikacja poświęcona polskim przełomom naukowym, takim jak odkrycie i opisanie silezaura oraz innych niezwykłych dinozaurów z Krasiejowa, Lisowic czy Gór Świętokrzyskich. Polscy paleontolodzy, mimo skromniejszych środków i mniejszego rozgłosu, mają na swoim koncie odkrycia na światową skalę, które zasługują na równie fascynującą i nowoczesną narrację. Taka książka mogłaby nie tylko przybliżyć kulisy pracy rodzimych naukowców, ale też zainspirować nowe pokolenie badaczy i pokazać, że naukowa rewolucja toczy się także tu, nad Wisłą.
Na mojej półce już czeka kolejna pozycja z tego nurtu: „Sprzedam dinozaura” autorstwa Paige Williams. Ta książka zapowiada się jako fascynujące spojrzenie na inny, często przemilczany wymiar paleontologii – świat kolekcjonerów, handlarzy skamieniałości i kontrowersji wokół legalności oraz etyki odkryć. Williams przedstawia nie tylko naukowców i ich badania, ale także ludzi, których losy splotły się z dinozaurami w zupełnie inny sposób – przez rynek, aukcje i walkę o prawo własności. To opowieść o granicach między nauką, pasją, prawem i komercją, która z pewnością dopełni obraz współczesnej paleontologii i poszerzy perspektywę, jaką oferują książki Bentona czy Brusatte. Już nie mogę się doczekać tej lektury.
Data premiery: 2020-06-09
Liczba stron: 384
Michael J. Benton